Grieg, de klank van het Noorden
Op zondagvoormiddag 1 maart trokken we naar cc de Adelberg met een honderdtal leerlingen uit de klassen muziekschatten en de klassen muzikale ontdekkingen voor jongeren en volwassenen. Edvard Grieg kwam helemaal tot leven in zijn muziek gebracht door het Deguin Kwartet samen met pianist Florestan Bataillie en in het toneelspel van rasacteur Lucas Van den Eynde. Het was een heerlijke voorstelling: jong en oud hebben er erg van genoten.
Eén van hen, Monique de Jong, cursiste Muziekschatten kroop in haar pen:
"Het is een stralende, zonnige zondag vandaag ... zo eentje die vooral elke nog werkende mens verdient.
Rose-Marie had bij CC Adelberg in Lommel een concert geboekt voor haar leerlingen. Daar werd gretig op ingetekend. Rose-Marie had ons in de les voordien al laten kennismaken met het werk van Grieg en vooral het tweede deel (Allegretto espressivo alla romanza) uit de wondermooie vioolsonate nr.3 op.45. Ik kende het werk nog niet (simpele ziel die ik ben). Maar tijdens de les muziekschatten sloeg dit stuk al een krater in mijn keel en in mijn hart.
Ik was ergens blij dat ik nog niet veel voorkennis heb, want dan heeft Rose-Marie het geluk mij te kunnen raken met vele debuten: een stuk overdondert je altijd het meest op de eerste keer... Nadien ga je er wel steeds meer van houden, je hoort steeds nieuwe klanken, nieuwe ritmes en je krijgt ook een stukje van de magie uitgelegd in muzikale truckjes van het muzikale vat waar de goeie componisten uit tapten! Deze kennis neemt niks af aan de schoonheid die je al voelde... beter nog: je verstand begint te snappen wat je hart raakt en hierdoor krijg je nog meer bewondering voor het kunstenaarsvak.
Maar deze zonnige zondag in de Adelberg was er ook weer eentje die lang zal nazinderen. Lucas Van Den Eynde: de geweldige acteur en podiumbeest die Grieg met zoveel verve speelde -nee hij was gewoon Grieg-, zorgt ervoor dat deze componist en bescheiden mens nog lang zal verder leven in vele oren, maar ook harten. De fijnzinnige vertelkunst van onze Rose-Marie werd vandaag dus ook nog aangevuld met een acteursdimensie, zeg maar!
Je weet, als hij de meesterwerken aan elkaar rijgt, dan zijn het niet werk A en B en deel zus en zo ... nee, dan is het precies een levend dagboek: zijn meesterwerken zijn een inkijkje in de ziel van de componist. Dan is een lach en een traan nooit veraf ... en je hoeft je ervoor niet te schamen ... het voelt niet ongemakkelijk, het is als een eerbetuiging.
Maar hoog tijd nu om ook het geweldige ensemble te bestoefen. Het Desquin kwartet speelde samen met pianist Florestan Bataillie. Zijn broer Ludovic is één van de 2 violisten naast Wolfram van Mechelen. Rhea Vanhellemont speelt atviool en tevens de vrouw van Grieg. De violen worden geaard en tevens verheven door de onmisbare cello in het ensemble door Karin Broeckhove.
Ze brachten verschillende werken van Grieg, elk even mooi en pakkend in de rollercoaster die zo levendig geschetst werd door Lucas en tevens een fantastische scene op scene met een raam met levendige view en met veel aandacht voor belichting en vele natuurelementen zoals storm en malse en felle plensbuien. De natuur van het wondermooie hoge noorden is onlosmakelijk verbonden met het leven van de componist en was zijn toevluchtsoord bij teveel menselijke prikkels en inspireerde de componist: zijn muze. Want de rust van de natuur zet je zintuigen op scherp, en de onrust van de natuur zet deze ook in beweging en voert je langs de steile rotswanden en diepe dalen. Elke plensbui dient als een wasbeurt, zoals je het bord schoonveegt, zo zorgt het ook voor nieuwe kansen om te creëren, weer lege notenbalken om te vullen met frisse inspiratie uit de natuur.
Edvard Grieg was blijkbaar geen muzikaal wonderkind zoals we al dikwijls in de geschiedenis zagen. Hij leed onder vele onzekerheden, keek op naar grote namen en veronderstelde nooit aan hen te kunnen tippen. Bovendien had hij een kwetsbare gezondheid. Maar ook was Grieg iemand die wel degelijk nood had aan de juiste mensen om hem heen, die hem in zichzelf deden geloven. Zo is zijn muzikale bezieling pas echt leven ingeblazen door de ontmoeting en vriendschap met componist Rikard Nordraak. Tevens de duw in de rug dat de rijkdom van hun roots en de invloeden van de Noorse volksmuziek de moeite waren om over de grenzen heen te brengen.
Zijn bezieling zorgde voor "muziek die klinkt alsof ze uit rots en water gehouwen is"!
Het veel te vroege overlijden van zijn vriend inspireerde hem om verder te gaan in hun beider voetstappen en als rouwende vriend schreef hij de sobere, donkere begrafenismars.
Bij Grieg ondervind je steeds dat muziek mag verrassen met onverwachte plotse dynamische contrasten en accenten of een dramatische binnenkomer. Deze virtuositeit is geen doel op zich, zijn werken pakken vooral door de melodische warmte.
Toch heeft hij ook een uitzondering hierop gedurfd en zijn gevoel gevolgd in een periode van twijfel wat resulteerde in het strijkkwartet in g klein: geen lieflijke lyriek maar spanning en nervositeit. De 4 instrumenten zoeken elkaar op, botsen en dagen elkaar uit. Voor mij voelt het wel een beetje als een tango uit het Noorden ...
Zijn samenwerking met de toneelschrijver Ibsen in 1876 leverde de FANTASTische muziek van Peer Gynt op. Het was een leuk moment voor de kijker in de Adelberg waar Lucas zijn ware toneelkriebels kon uitleven op een gemoderniseerde tekst: fantastverhalen van Peer Gynt anno 2026 ...
De voorstelling sloot af met een lange en staande ovatie van een tevreden publiek aan geweldige artiesten. In de lobby werd er nog veel lof verspreid. Alle leerlingen van Rose-Marie waren haar weer dankbaar voor deze onvergetelijke ontmoeting met het verleden met een niet mis te verstane boodschap van Ervard Grieg: "het leven biedt zoveel schoonheid: je moet ze alleen willen zien”... Ahwel, wij hadden ze gezien én gehoord! En ook: je kan beter van de regen houden! Toch waren we blij dat bij buitenkomst de zon nog volop straalde en de zondagnamiddag ook stralend kon beginnen.
Mijn vriendin Martine en ik fietsten met een bezield gemoed huiswaarts. Toch zo fijn te wonen op een boogscheut vanwaar zoveel mooie bezieling voor het grijpen ligt.
"Tot morgen, Martine, op de repetitie van het Daghet, dan is het aan ons om te performen".
Oh ja, nog vergeten, het strijkkwartet heeft zelf ook meerstemmig en a capella het Noors volkslied gezongen en dat klonk best aardig. Ook zij beseffen hoe leuk samen zingen is!
We werden door cc de Adelberg verwend met een samenvatting en korte beschrijving van de werken en uitvoerders, als inleidende kennis of als naslagwerk. Hiervan heb ik gretig gebruik gemaakt met enkele mooie citaten hieruit."